Polscy osadnicy w Bułgarii – zapomniana historia migracji
Historia Polaków mieszkających w Bułgarii to temat wciąż mało znany i często pomijany zarówno w polskich, jak i bułgarskich opracowaniach historycznych. Szczególnie interesującym, choć zapomnianym epizodem jest migracja polskich osadników do Bułgarii w XIX i na początku XX wieku. Polscy osadnicy w Bułgarii stanowili niewielką, lecz znaczącą społeczność, której obecność miała trwały wpływ na rozwój lokalnych społeczności, szczególnie na obszarach rolniczych oraz w miastach o znaczeniu gospodarczym. Wiele rodzin opuściło ziemie polskie, szczególnie z Galicji oraz Królestwa Polskiego, uciekając przed biedą, prześladowaniami politycznymi lub w poszukiwaniu lepszych warunków życia po upadku powstań narodowych.
Migranci osiedlali się głównie w północnej i środkowej Bułgarii, gdzie otrzymywali ziemię i wsparcie lokalnych władz. Ich obecność była zauważalna w takich miejscowościach jak Plewen, Wraca czy Weliko Tyrnowo. Polacy przynieśli ze sobą wiedzę rolniczą, rzemieślniczą oraz wartości patriotyczne, które przez lata przekazywali kolejnym pokoleniom. Mimo że nie stanowili dużej grupy narodowościowej, ich integracja z Bułgarami przebiegała stosunkowo harmonijnie, przy jednoczesnym zachowaniu języka polskiego i kultury ojczystej. Dziś potomkowie tamtych osadników często już nie mówią po polsku, jednak wciąż pielęgnują pamięć o swoich przodkach.
Zapomniana historia migracji Polaków do Bułgarii zasługuje na przypomnienie nie tylko jako dowód polsko-bułgarskich relacji, ale również jako część szerszego kontekstu europejskich migracji wewnętrznych. Odkrywanie śladów polskich osadników w Bułgarii to nie tylko podróż w przeszłość, ale także okazja do ponownego zdefiniowania tożsamości kulturowej i historycznej Polonii bałkańskiej. Dzięki nowym badaniom i zainteresowaniu lokalnych historyków możliwe jest odtworzenie losów tej wyjątkowej grupy, której wkład w rozwój bułgarskiego społeczeństwa przez lata pozostawał niedoceniony.
Ślady polskiej kultury na bułgarskiej ziemi
Ślady polskiej kultury na bułgarskiej ziemi są dowodem długoletnich i wielowymiarowych kontaktów pomiędzy Polakami a Bułgarami. Historia Polaków mieszkających w Bułgarii sięga XIX wieku, kiedy to Polacy – głównie uczestnicy powstań narodowych i emigranci polityczni – znajdowali schronienie na Bałkanach. Ich obecność pozostawiła trwały ślad nie tylko w społeczności lokalnej, ale również w kulturze, architekturze i sztuce regionu. Jednym z najlepiej zachowanych świadectw polskiej obecności w Bułgarii jest cmentarz wojenny w Sofii, gdzie spoczywają polscy żołnierze polegli podczas I i II wojny światowej. W Płowdiwie oraz Wielkim Tyrnowie można także odnaleźć budynki i miejsca związane z działalnością polskich inżynierów i nauczycieli. Polacy mieli również znaczny wkład w rozwój oświaty i kultury Bułgarii, uczestnicząc w zakładaniu szkół i bibliotek. Do dziś w wielu bułgarskich miastach działają stowarzyszenia polonijne i organizowane są wydarzenia kulturalne, które propagują polskie tradycje, język i kuchnię. Istnieją także dwujęzyczne tablice informacyjne oraz wystawy upamiętniające polsko-bułgarskie relacje. Obecność polskiej kultury w Bułgarii jest więc nie tylko świadectwem migracji i wspólnej historii, ale również przykładem trwałej przemiany przestrzeni kulturowej tego regionu. Słowa kluczowe: Polacy w Bułgarii, ślady polskiej kultury, historia Polaków za granicą, Polska diaspora w Europie Południowej.
